Sỏi thận là một bệnh lý thường gặp ở lứa tuổi từ 30 đến 60 tuổi. Nó có thể gây đau đớn dữ dội và có thể dẫn đến nhiễm trùng thận, tổn thương thận, ảnh hưởng đến chức năng thận nếu không được điều trị kịp thời. Bệnh do nhiều nguyên nhân gây ra và nếu được điều trị kịp thời sẽ ngăn được các tổn hại và biến chứng nguy hiểm. Vậy Bệnh sỏi thận là gì? Nguyên nhân từ đâu gây ra căn bệnh này? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu nhé.

Bệnh sỏi thận là gì?

Thận là cơ quan có kích thước bằng nắm tay có nhiệm vụ xử lý lượng chất lỏng và hóa chất trong cơ thể và loại bỏ các độc tố. Chúng ta đều có hai quả thận, mỗi quả nằm ở một bên cột sống sau gan, dạ dày, tuyến tụy và ruột. Khi thận khỏe mạnh sẽ có chức năng làm sạch chất thải trong máu và loại bỏ chúng qua nước tiểu. Chúng cũng có khả năng kiểm soát nồng độ natri, kali và canxi trong máu. Thận tạo ra nước tiểu từ nước và chất thải của cơ thể. Nước tiểu sau đó đi xuống niệu quản vào bàng quang, nơi nó được lưu trữ và ra khỏi cơ thể qua niệu đạo. Sỏi thận là một vật thể cứng được tạo ra từ các chất hóa học lắng đọng trong nước tiểu, có thể hình thành khi cơ thể có quá nhiều khoáng chất nhất định đồng thời không đủ chất lỏng.

Trong nước tiểu có rất nhiều chất thải khác nhau được hoàn tan. Khi có quá nhiều chất thải nhưng lại có quá ít chất lỏng, các tinh thể bắt đầu hình thành. Các tinh thể này thu hút các yếu tố khác và liên kết với nhau để tạo thành một chất rắn sẽ ngày càng lớn hơn trừ khi nó được thải ra ngoài cơ thể bằng nước tiểu. Ở hầu hết mọi người đều có đủ chất lỏng để rửa sạch chúng hoặc các hóa chất khác trong nước tiểu sẽ ngăn hình thành sỏi. Các hóa chất có thể hình thành sỏi là canxi, oxalat, urat, cystine, xanthine và phosphate.

Sau khi hình thành, sỏi có thể ở lại thận hoặc di chuyển theo đường tiết niệu vào niệu quản. Đôi khi kích thước của chúng nhỏ li ti và có thể di chuyển ra khỏi cơ thể theo đường nước tiểu mà không gây đau đớn quá nhiều. Nhưng những viên sỏi không di chuyển và có kích thước lớn hơn có thể gây ra sự tồn đọng của nước tiểu trong thận, niệu quản, bàng quang hoặc niệu đạo là nguyên nhân gây ra những cơn đau dữ dội cho người bệnh.

Các loại sỏi thận

Có 4 loại sỏi thận gồm: Sỏi canxi, Sỏi cystine, Sỏi acid uric và Sỏi Struvite

Có 4 loại sỏi thận gồm: Sỏi canxi, Sỏi cystine, Sỏi acid uric và Sỏi Struvite

Sỏi thận có nhiều loại và được hình thành từ nhiều chất khác nhau. Cần phải biết được bệnh nhân mắc sỏi thận loại gì để có những phương pháp điều trị hợp lý. Các loại sỏi thận bao gồm: Sỏi canxi, Sỏi cystin, Sỏi acid uric và Sỏi Struvite.

Sỏi canxi

Đây là loại sỏi thận phổ biến nhất, thường ở dạng Canxi Oxalate. Oxalate là chất được tạo ra bởi gan hoặc nó được hấp thu từ chế độ ăn uống hàng ngày. Một số loại thực phẩm có hàm lượng Oxalate rất cao như các loại hạt, chocolate, một số loại trái cây và rau quả. Ngoài ra việc bổ sung hàm lượng Vitamin D cao bất thường cũng có thể làm tăng khả năng mắc sỏi Canxi. Bệnh nhân có phẫu thuật nối ruột hoặc mắc một số bệnh chuyển hóa cũng có thể làm tăng nồng độ canxi hoặc oxalate trong nước tiểu. 

Sỏi Canxi cũng có thể được hình thành dưới dạng Canxi photphat. Loại sỏi này thường gặp nhiều hơn ở các bệnh nhân bị mắc các tình trạng chuyển hóa như nhiễm toan ống thận. Nó cũng có thể liên quan đến một số loại thuốc mà bệnh nhân sử dụng hàng ngày để điều trị chứng đau nửa đầu hoặc động kinh như Topiramate.

Sỏi cystine

Đây là loại sỏi ít gặp nhất và gây ra do đột biến gen. Những viên Sỏi Cystine hình thành ở những người mắc chứng rối loạn di truyền được gọi là chứng cystin niệu, khiến cho thận bài tiết quá nhiều một loại acid amin. Hợp chất này sẽ có trong nước tiểu với nồng độ cao hơn và kết tinh lại gây ra sỏi.

Sỏi Struvite

Sỏi Struvite hình thành vì cơ thể phản ứng với tình trạng nhiễm trùng đường tiết niệu. Những viên sỏi này có thể phát triển một cách nhanh chóng và ngày càng lớn dần, tuy nhiên đôi khi lại có ít triệu chứng và cảnh báo cho loại sỏi này.

Sỏi acid uric

Sỏi Acid uric có thể hình thành ở người có chế độ ăn quá nhiều protein động vật, dẫn đến tích tụ nhiều acid uric trong nước tiểu. Ngoài ở những người bị mất nước quá nhiều do tiêu chảy mãn tính hoặc kém hấp thu, người mắc bệnh tiểu đường hoặc các hội chứng chuyển hóa cũng là những đối tượng có nguy cơ cao bị Sỏi acid uric.

Nguyên nhân gây nên sỏi thận

Có rất nhiều yếu tố khác nhau làm tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi thận. Một số yếu tố nguy cơ có thể kể đến như:

Lượng nước tiểu thấp

Lượng nước tiểu thấp là một yếu tố nguy cơ chính của sỏi thận. Nguyên nhân có thể là do mất nước (mất chất lỏng trong cơ thể) do tập thể dục nặng nhọc, làm việc hoặc sống ở nơi nóng bức, hoặc uống không đủ nước trong ngày. Khi lượng nước tiểu ít, nước tiểu sẽ cô đặc và có màu sẫm. Nước tiểu cô đặc có nghĩa là có ít chất lỏng hơn để hòa tan lượng muối trong nước tiểu. Việc tăng lượng chất lỏng sẽ làm loãng muối trong nước tiểuhơn và qua đó có thể giảm nguy cơ hình thành sỏi. 

Chế độ ăn uống

Chế độ ăn uống hằng ngày của chúng ta ảnh hưởng rất nhiều đến sự hình thành sỏi. Một trong những nguyên nhân phổ biến của sỏi canxi là do lượng canxi trong nước tiểu cao. Tuy nhiên việc nạp nhiều canxi không phải lúc nào cũng dẫn tới sỏi thận. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc giảm hàm lượng canxi trong chế độ ăn ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của xương và thậm chí làm tăng nguy cơ mắc sỏi thận. Mặc dù vậy chúng ta phải lưu ý rằng không nên nạp quá nhiều canxi vào cơ thể mà phải xây dựng cho mình một hàm lượng hợp lý.

Thay vì giảm bớt canxi trong chế độ ăn, các chuyên gia khuyên rằng chúng ta nên giảm lượng natri (muối) nạp vào cơ thể. Điều này cũng sẽ giúp giảm hàm lượng canxi trong nước tiểu.  Việc chúng ta nạp quá nhiều muối trong bữa ăn ảnh hưởng rất nhiều tới sức khỏe của thận và là một yếu tố nguy cơ gây sỏi canxi. Quá nhiều muối đi vào nước tiểu khiến Canxi không được tái hấp thu mà đi vào máu. Do đó giảm muối trong chế độ ăn giúp chúng ta giảm được khả năng hình thành sỏi thận.

Ngoài ra, một chế độ ăn quá nhiều protein động vật như: thịt bò, thịt lợn, hải sản,… cũng có thể làm tăng nồng độ acid uric trong cơ thể và trong nước tiểu. Nồng độ acid uric trong nước tiểu cao là yếu tố gia tăng nguy cơ hình thành sỏi acid uric và sỏi canxi oxalate.

Chế độ ăn quá nhiều muối là yếu tố nguy cơ hình thành sỏi canxi

Chế độ ăn quá nhiều muối là yếu tố nguy cơ hình thành sỏi canxi

Một số bệnh lý đường ruột

Một số bệnh lý đường ruột gây tiêu chảy như: Bệnh Crohn, viêm loét đại tràng, phẫu thuật cắt bỏ dạ dày,…có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận Canxi oxalate. Tiêu chảy có thể gây mất một lượng lớn chất lỏng trong cơ thể, dẫn đến làm giảm lượng nước tiểu. Ngoài ra khi cơ thể hấp thụ quá nhiều oxalate từ ruột khiến cho lượng oxalate trong nước tiểu tăng. Việc lượng oxalate tăng và lượng nước tiểu giảm đều là những yếu tố nguy cơ cao gây hình thành sỏi thận Canxi oxalate.

Một số bệnh lý khác

Một số bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi thận. Sự phát triển bất thường của một hoặc nhiều tuyến cận giáp – nơi kiểm soát sự chuyển hóa Canxi, có thể khiến cho nồng độ Canxi tăng cao trong máu, dẫn tới tăng canxi trong nước tiểu. Điều này có thể dẫn đến sỏi thận. Ngoài ra tình trạng nhiễm toan ống thận xa gây ra sự tích tụ acid trong cơ thể cũng có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận canxi photphat. Một số bệnh về rối loạn di truyền hiếm gặp như chứng cystine niệu, tăng oxy niệu nguyên phát cũng là những yếu tố nguy cơ cao gây ra sỏi thận.

Thuốc

Một số loại thuốc và thực phẩm chức năng giúp bổ sung canxi và Vitamin C cũng có thể là yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận. Chính vì vậy trước khi dùng bất cứ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào, hãy hỏi rõ ý kiễn của bác sĩ hoặc những chuyên gia trước khi sử dụng.

Một số loại thuốc có thể gia tăng nguy cơ hình thành sỏi thận

Một số loại thuốc có thể gia tăng nguy cơ hình thành sỏi thận

Bệnh sỏi thận có triệu chứng gì? Cách nhận biết bệnh sỏi thận

Sỏi thận thường sẽ không gây ra các triệu chứng cho đến khi nó di chuyển trong thận hoặc đi vào niệu quản. Nếu nó bị mắc kẹt trong niệu quản, nó có thể chặn dòng chảy của nước tiểu và làm cho thận sưng lên và niệu quản co thắt, điều này có thể gây ra những cơn đau dữ dội. Tại thời điểm đó, bạn có thể gặp các dấu hiệu và triệu chứng sau:

  • Đau nhói, dữ đội ở một bên, lưng và dưới xương sườn.
  • Đau lan xuống bụng dưới và bẹn.
  • Đau từng đợt với cường độ đau khác nhau.
  • Khi đi tiểu có cảm giác đau rát hoặc nóng.

Ngoài ra còn một số dấu hiệu và triệu chứng để nhận biết bệnh sỏi thận như:

  • Nước tiểu có màu khác thường: hồng, đỏ hoặc nâu.
  • Nước tiểu đục và có mùi hôi.
  • Thường xuyên có nhu cầu đi tiểu, kéo dài dai dẳng và đi nhiều hơn bình thường với lượng nước tiểu rất ít.
  • Buồn nôn và ói mửa.
  • Nếu có tình trạng nhiễm trùng có thể bị sốt và ớn lạnh.
Sỏi thận có thể gây ra cơn đau dữ dội ở lưng

Sỏi thận có thể gây ra cơn đau dữ dội ở lưng

Cách điều trị bệnh sỏi thận

Tùy vào nguyên nhân gây ra sỏi thận và loại sỏi mà bệnh nhân mắc phải mà bác sĩ sẽ đưa ra những phương pháp điều trị hợp lý. Đối với bệnh nhân có các triệu chứng nhẹ và sỏi nhỏ, hầu hết sẽ không cần dùng tới phương pháp điều trị xâm lấn. Bác sĩ có thể điều trị bằng cách:

  • Uống nước: Mỗi ngày uống khoảng 2 đến 3 lít nước để giúp cho nước tiểu loãng hơn và ngăn ngừa việc hình thành sỏi thận. Hãy cố gắng uống đủ nước để tạo ra nước tiểu trong.
  • Dùng thuốc giảm đau: Để làm dịu đi những cơn đau gây ra khi viên sỏi bị mắc kẹt trong niệu quản, bác sĩ có thể kê cho bạn một số thuốc giảm đau như: Ibuprofen, và Naproxen natri. 
  • Một số loại thuốc khác: Ngoài thuốc giảm đau, để giúp loại bỏ sỏi thận bác sĩ có thể kê cho bạn một số loại thuốc như: Thuốc chẹn alpha và thuốc làm giãn các cơ niệu quản. Chúng sẽ giúp làm giãn các cơ trong niệu quản, ống dẫn nước tiểu từ thận đến bàng quang do đó viên sỏi có thể được đào thải nhanh chóng và ít gây đau đớn hơn.

Đối với những viên sỏi quá lớn với các triệu chứng dữ dội, có thể gây chảy máu, tổn thương thận hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu đang ngày càng nặng, bác sĩ có thể cần phải dùng đến nhiều phương pháp phức tạp hơn.

  • Sử dụng sóng âm thanh để phá sỏi: Tùy thuộc vào loại sỏi, kích thước và vị trí của nó bác sĩ có thể dùng thủ thuật phá sỏi bằng sóng xung kích làm vỡ sỏi thành những mảnh nhỏ giúp nó dễ dàng được đào thải ra nước tiểu. Quy trình có thể kéo dài khoảng 45 đến 60 phút và có thể gây ra cơn đau vừa phải. Bác sĩ có thể cho bệnh nhân dùng thuốc an thần hoặc gây mê nhẹ để bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn. Tuy nhiên biện pháp này có thể gây ra máu trong nước tiểu, bầm tím ở lưng hoặc bụng, chảy máu quanh thận và các cơ quan lân cận khác và cảm giác khó chịu khi các mảnh sỏi đi qua đường tiết niệu.
  • Phẫu thuật để loại bỏ những viên sỏi rất lớn trong thận: Biện pháp này được gọi là Cắt sỏi thận qua da. Bác sĩ sẽ phẫu thuật loại bỏ một viên sỏi thận bằng cách sử dụng kính viễn vọng nhỏ và dụng cụ được chèn qua một vết rạch nhỏ ở lưng của bệnh nhân. Bệnh nhân sẽ được gây mê toàn thân trong quá trình phẫu thuật và ở bệnh viện từ một đến hai ngày trong khi hồi phục. Bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật này nếu phương pháp sử dụng sóng không thành công.
  • Nội soi niệu quản: Để loại bỏ một viên sỏi nhỏ hơn trong niệu quản hoặc thận, bác sĩ có thể đưa một ống soi niệu quản được trang bị camera, cho đi qua niệu đạo và bàng quang đến niệu quản của bệnh nhân. Khi vị trí của viên sỏi đã được xác định, bác sĩ sẽ dùng các công cụ đặc biệt để có thể lấy viên đá ra hoặc làm vỡ nó thành nhiều mảnh và chúng sẽ trôi qua nước tiểu của bệnh nhân. Sau đó, bác sĩ có thể đặt một ống nhỏ (stent) vào niệu quản để giảm sưng và thúc đẩy quá trình lành thương. 
  • Phẫu thuật tuyến cận giáp: Nguyên nhân gây ra sỏi Canxi photphat có thể là do các tuyến cận giáp hoạt động quá mức. Khi các tuyến này sản xuất quá nhiều hormone tuyến cận giáp nồng độ canxi trong máu có thể trở nên quá cao và kết quả là hình thành sỏi thận. Loại bỏ sự phát triển của tuyến cận giáp giúp ngăn chặn sự hình thành sỏi thận. Hoặc bác sĩ có thể đề nghị điều trị tình trạng khiến tuyến cận giáp sản xuất quá mức hormone.

Cách phòng ngừa bệnh sỏi thận

chế độ ăn uống tốt cho thận và sinh hoạt là những yếu tổ ảnh hưởng mạnh đến sự phát triển của Sỏi thận. Chính vì vậy để phòng ngừa căn bệnh này, chúng ta có thể thực hiện phương pháp thay đổi lối sống: 

Uống đủ nước trong ngày: Chúng ta nên uống đủ chất lỏng để thải khoảng 2 lít nước tiểu mỗi ngày. Bác sĩ có thể yêu cầu bạn đo lượng nước tiểu để đảm bảo rằng bạn đang uống đủ nước cho một ngày. 

Nếu bạn sống ở nơi có khí hậu khô, nóng hoặc thường xuyên tập thể dục, bạn có thể cần uống nhiều nước hơn để tạo đủ nước tiểu. Nếu nước tiểu của bạn nhạt và trong, đây là dấu hiệu cho thấy bạn đã uống đủ nước.

  • Hạn chế ăn các thức ăn giàu Oxalate: Chúng bao gồm đại hoàng, củ cải đường, đậu bắp, rau bina, củ cải, khoai lang, các loại hạt, trà, sô cô la, hạt tiêu đen và các sản phẩm từ đậu nành. Hạn chế các loại thực phẩm này sẽ giúp bạn ngăn ngừa Sỏi Canxi Oxalate.
  • Xây dựng một chế độ ăn ít muối và protein động vật: Bạn nên giảm lượng muối ăn trong ngày và chọn các nguồn protein bổ ích, chẳng hạn như các loại đậu để thay thế đạm động vật. 
  • Ăn những thực phẩm giàu canxi: tuy nhiên hãy thận trọng với các thực phẩm giúp bổ sung canxi. Theo nghiên cứu, Canxi trong thực phẩm không ảnh hưởng đến nguy cơ hình thành sỏi thận. Chính vì vậy hãy tiếp tục ăn các thực phẩm giàu canxi trừ khi nhận được lời khuyên khác từ bác sĩ. Hãy hỏi bác sĩ của bạn trước khi sử dụng các sản phẩm bổ sung canxi, vì chúng có liên quan đến việc tăng nguy cơ sỏi thận. Bạn có thể giảm nguy cơ bằng cách bổ sung trong bữa ăn.

Lời kết

Sỏi thận là một căn bệnh khá phổ biến hiện nay, chúng có thể gây ra những cơn đau từ nhẹ tới dữ dội làm ảnh hưởng tới chất lượng sống của người bệnh. Hi vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn nhiều thông tin bổ ích về căn bệnh này, qua đó giúp bạn hiểu thêm và biết nhận viết và phòng ngừa Sỏi thận.

Xem thêm bài viết liên quan:

Thận yếu: Nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị bệnh

Suy thận là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị bệnh

Top 6 sản phẩm thuốc bổ thận tráng dương được đánh giá tốt nhất

0/5 (0 Reviews)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.