Acid uric máu tăng là hiện tượng khá phổ biến trong cộng đồng và diễn ra ở nhiều lứa tuổi khác nhau. Việc tăng acid uric là nguồn cơn của nhiều bệnh lý nguy hiểm trong đó có gout và thận. Vì vậy cần có những hiểu biết liên quan đến acid uric máu để có thể phòng ngừa hiệu quả, nâng cao sức khỏe.

1. Acid uric trong máu là gì?

Acid uric trong máu là một dạng hợp chất, được tạo ra từ quá trình chuyển hóa các chất có nhân purin trong cơ thể. Khi có sự mất cân bằng giữa quá trình tổng hợp và đào thải acid uric sẽ dẫn đến sự bất thường các chỉ số acid uric trong cơ thể và gây ra một số bệnh lý.

Acid uric trong cơ thể được tổng hợp qua hai con đường nội sinh và ngoại sinh. Acid uric nội sinh là được sinh ra do quá trình biến đổi của các acid nucleic dưới tác động của enzyme xanthine dehydrogenase có trong gan và ruột. Acid uric ngoại sinh được hình thành trong quá trình chuyển hóa thức ăn hàng ngày có chứa purin. Một số thực phẩm chứa nhiều nhân purin như nội tạng động vật, tôm, cua, các loại thịt đỏ hoặc đồ uống như bia, rượu, sữa đậu nành và các chế phẩm từ đậu nành…

Acid Uric cao là nguyên nhân chính gây nên bệnh Gout

2. Các chỉ số acid uric trong máu

Chỉ số acid uric trong máu được xác định dễ dàng qua xét nghiệm máu. Đối với người bình thường, nồng độ acid uric luôn được giữ ở mức ổn định dưới 7mg/dl (420 micromol/l) và luôn được duy trì ở mức độ này do sự cân bằng trong quá trình tổng hợp và đào thải chất này. Theo đó, nồng độ bình thường của acid uric trong máu ở các đối tượng cụ thể, như sau:

  • Nam trưởng thành: 2.5-8 mg/dl
  • Nữ trưởng thành: 1.9-7.5 mg/dl
  • Trẻ em: 3-4 mg/dl

Ngoài ra, chỉ số acid uric trong cơ thể còn phụ thuộc vào các yếu tố chiều cao, cân nặng, huyết áp, chức năng của thận và tình trạng sử dụng bia rượu. Bất kỳ nguyên nhân nào làm ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp và đào thải đều có thể làm tăng hoặc giảm nồng độ acid uric trong máu và dẫn tới chỉ số quá cao hay quá thấp, cảnh báo những nguy cơ xấu về tình trạng sức khỏe.

Khi nồng độ acid uric trong máu tăng cao hơn so với mức giới hạn bình thường được coi là hiện tượng tăng acid uric máu.

3. Đối tượng dễ bị tăng chỉ số acid uric

Acid uric tăng cao thường gặp ở một số đối tượng sau:

  • Người thường xuyên sử dụng đồ uống có cồn, rượu bia
  • Nam giới sau tuổi 40 và phụ nữ độ tuổi mãn kinh
  • Người thừa cân, béo phì
  • Người uống nhiều thuốc tim mạch
  • Người đang mắc các bệnh như thận, huyết áp cao..
  • Người bị cao huyết áp

Chỉ số Acid Uric cao trong máu gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe

4. Nguyên nhân làm thay đổi chỉ số acid uric trong máu

Nguyên nhân gây tăng acid uric là do rối loạn chuyển hóa purin, do một vài nguyên do mà cơ thể có hiện tượng tăng thu nhận purine hoặc giảm bài xuất acid uric, có khi cả 2 hiện tượng đều xảy ra trong máu khiến cho acid uric máu tăng cao. Những nguyên do có thể dẫn đến những hiện tượng này đó là:

4.1. Do di truyền

Ở những đối tượng có cơ địa dễ dàng bị rối loạn chức năng phóng thích acid uric qua đường nước tiểu do bất thường về enzyme chuyển hóa. Hoặc cơ thể thiết hụt enzyme hypoxanthine-guanine phosphoribosyltransferase (HGPRT) sẽ bị tăng cao chỉ số acid uric trong máu.

4.2. Chế độ ăn uống không khoa học

Đây là nguyên nhân chủ yếu gây gây tăng acid uric. Việc ăn quá nhiều các thực phẩm có lượng purin cao góp phần tăng cao lượng acid uric ngoại sinh trong máu. Đó là các thực phẩm như: thịt thú rừng, nội tạng động vật, hải sản (cá mòi, cá cơm…), nấm men… Ngoài ra còn do uống nhiều rượu, bia, nước ngọt chứa nhiều fructose. Purine trong các loại thực phẩm khi chết hợp với mỡ động vật sẽ trở thành chất độc làm cản trở sự bài xuất của axit béo.

Các thực phẩm chứa nhiều purin gây tăng acid uric máu

Các thực phẩm chứa nhiều purin gây tăng acid uric máu

4.3. Thói quen xấu làm tăng acid uric máu

Những thói quen xấu như uống ít nước, nhịn tiểu làm hạn chế sự bài xuất nước tiểu có chứa acid uric khiến cho acid uric máu ngày càng tăng.

Nguyên nhân khác, bên cạnh những lý do kể trên thì chỉ số acid uric tăng cao còn do cơ thể mắc một số bệnh như: bệnh cao huyết áp, bệnh cường chức năng tuyến cận giáp, bệnh thừa cân, hoặc do người bệnh có sử dụng một số loại thuốc chứa thành phần như cyclosporin, pyrazinamid, ethambutol.

5. Triệu chứng thường gặp khi acid uric máu cao

Khi acid máu tăng cao, cơ thể có những biểu hiện và các triệu chứng như sau:

Sưng đau các khớp: Khi cơ thể có nhiều acid uric chúng sẽ gây sưng, đau, tấy đỏ tại các khớp xương trên cơ thể.  Thông thường nếu bị bệnh gout, khớp ở ngón chân cái sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên gây sưng đau dữ đội. Ngoài ra, nó còn ảnh hưởng đến các khớp gối, mắt cá chân, khớp bàn tay, đau khớp cổ tay, khớp khuỷu tay… những cơn đau kéo dài dai dẳng gây khó chịu và diễn ra chủ yếu vào ban đêm.

Các khớp sưng đau do tích tụ  các tinh thể acid uric là một trong biểu hiện của bệnh gout

Các khớp sưng đau do tích tụ  các tinh thể acid uric là một trong biểu hiện của bệnh gout

Tiểu khó, tiết rắt: Thận là cơ quan chính đào thải acid uric. Khi acid uric tăng cao sẽ gây tắc nghẽn ống dẫn nước tiểu từ thận đến bàng quang, tắc nghẽn niệu quản sẽ khiến cho cơ thể khó chịu khi tiểu rắt, tiểu ra máu, nước tiểu có chứa các hạt cát nhỏ.

Huyết áp tăng cao: Nồng độ acid uric tăng cao cũng góp phần thúc đẩy huyết áp tăng thông qua những thay đổi được tạo ra trong nội mô của mạch máu.

Da bị đỏ, ngứa và bong tróc: Nồng độ acid uric cao là một trong nguyên nhân gây nên bệnh gout. Bệnh sẽ khiến da ở các khớp bị đỏ trông như nhiễm trùng, gây ngứa ngáy muốn gãi và khiến cho vùng da bị bong tróc.

6. Chỉ số acid uric cao có các bệnh lý thường gặp nào?

Bệnh Gout: lượng acid uric trong máu tăng cao và kéo dài sẽ lắng đọng các tinh thể urat ở các khớp, gây ra nguy cơ viêm khớp, phát triển thành bệnh gout. Có thể nói, chỉ số acid uric là chỉ số quyết định trong việc chẩn đoán bệnh gout và giai đoạn phát triển của bệnh là giai đoạn đầu hay gout mãn tính.

Bệnh tăng huyết áp: theo nghiên cứu bước đầu của các nhà khoa học, acid uric trong máu cao không chỉ là nguyên nhân gây ra bệnh Gout mà còn liên quan đến huyết áp cao. Việc giảm acid uric trong máu đã làm giảm huyết áp xuống mức bình thường ở hầu hết thanh thiếu niên.

Bệnh thận: Khoảng 75% lượng acid uric cơ thể sản sinh ra hằng ngày được đào thải qua thận. Do đó thận đảm nhiệm vai trò rất quan trọng trong việc chuyển hóa acid uric của cơ thể. Khi chức năng của thận không tốt vì nguyên nhân nào đó thì khả năng đào thải trở nên kém đi, khiến acid uric bị lắng đọng trong xoang thận gây ra các bệnh lý về thận.

7. Chỉ số acid uric quá thấp và những bệnh lý liên quan

Chỉ số Acid Uric bao nhiêu là tốt? Bao nhiêu là nguy hiểm?

Việc chỉ số acid uric tăng cao gây ra một số bệnh nguy hiểm thì ngược lại, nồng độ acid uric thấp hơn bình thường cũng không hề tốt. Hiện tượng acid uric trong máu thấp có thể do những nguyên nhân sau:

  • Bệnh Wilson và hội chứng Fanconi: đối với những người mắc bệnh Wilson hay hội chứng Fanconi sẽ khiến cơ thể hấp thụ lại các chất thải vào trong cơ thể thay vì đào thải chúng ra ngoài.
  • Hội chứng SIADH khiến lượng acid uric trong máu thấp.
  • Ăn ít thực phẩm có chứa purin: nhờ các phản ứng hóa chất trong cơ thể, các loại thực phẩm này sẽ được chuyển hóa thành acid uric. Đối với một số người ăn kiêng hoặc có chế độ ăn uống không hợp lý sẽ khiến cơ thể thiếu hụt lượng acid uric cần thiết.

8. Biện pháp phòng ngừa tăng acid uric máu hiệu quả

Việc tăng acid uric máu có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe của con người, là nguyên nhân dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như gout, bệnh thận, bệnh tăng huyết áp, bệnh đột quỵ… Vì thế chúng ta nên áp dụng một số cách để phòng ngừa tăng acid uric máu.

Người bị acid uric cao nên kiêng rượu bia

Người bị acid uric cao nên kiêng rượu bia

Chế độ dinh dưỡng khoa học: Để ngăn ngừa và hạn chế acid uric máu tăng thì chế độ ăn uống đóng vai trò vô cùng quan trọng. Vì vậy, cần phải hạn chế ăn các thực phẩm có purine cao như hải sản ( tôm, mực, cá,…), thịt đỏ (thịt bò, thịt động vật hoang dã), nội tạng động vật, xúc xích, lạp xưởng, thịt xông khói,….Giảm lượng đường tiêu thụ mỗi ngày. Cần tăng cường ăn nhiều rau củ, ngũ cốc, thịt nạc, sữa ít chất béo,…

Tuyệt đối không sử dụng, hạn chế hết mức việc uống bia, rượu.

Uống nhiều nước: Giữ thói quen uống từ 2 lít nước mỗi ngày, không nhịn tiểu để giúp cho quá trình đào thải acid uric diễn ra thuận lợi.

Tăng cường luyện tập thể thao: Bên cạnh đó cần có lối sống lành mạnh, thường xuyên tập thể dục thể thao để nâng cao sức khỏe, đi ngủ sớm hạn chế thức khuya.

Đi khám và kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/ lần.

Lời kết

Trong thực tế, số người gặp phải tình trạng acid uric thấp là rất ít và mức độ nguy hiểm còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra. Nếu lượng acid uric thấp hơn mức cho phép sẽ dẫn đến tình trọng hạ kali trong máu bất thường, hạ đường huyết….

Có thể thấy rằng, acid uric đóng vai trò khá quan trọng đối với sức khỏe mỗi chúng ta. Việc kiểm soát và duy trì nồng độ acid uric ở ngưỡng an toàn là điều vô cùng quan trọng, người bị bệnh cần chú ý tăng cường vận động, giảm cân nếu thừa cân, nghỉ ngơi hợp lý và xây dựng chế độ ăn uống, lối sống khoa học và lành mạnh.

Nếu bạn đang gặp tình trạng hay có các biểu hiện của vấn đề về gout, cần được tư vấn thì hãy liên hệ đến hotline 1900 7061 hoặc điền vào form bên dưới để được nghe các dược sĩ tư vấn MIỄN PHÍ.

       Tư VấnĐặt Hàng





    Xem thêm bài viết có nội dung liên quan:

    Bệnh gout nên ăn gì, kiêng gì để phòng tránh biến chứng nguy hiểm?

    Các loại thuốc, thực phẩm giảm acid uric máu được dùng phổ biến

    0/5 (0 Reviews)
    author-avatar

    About DS Hồng Vân

    Dược sĩ Đỗ Thị Hồng Vân với nhiều năm kinh nghiệm và có kiến thức chuyên môn về chăm sóc bệnh. Với mong muốn chia sẻ kiến thức tới mọi người để có thể giúp ích mọi người trong việc chăm sóc sức khỏe bản thân.

    Back to list

    Trả lời

    Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.